Conversa con Alberte Pagán

Alberte Pagán, ademáis de profesor de secundaria e escritor, é un dos pioneiros e actuais representantes do Novo Cinema Galego. Hoxe protesta, reivindica e esclarece algúns dos aspectos que condicionan o panorama cinematográfico galego.

alberte_paganok

Alberte Pagán. Fotografía de plat.tv

Cinemagacine: En qué momento e por qué comezas a empregar o cine como forma de expresión?

Alberte Pagán: É difícil. Na infancia xa me gustaba a literatura, pintar, o cinema…Non che podo dicir nin cando nin como.

CM: A qué te dedicabas antes de comezar co cine?

AP: Ao mesmo que agora, son profesor de secundaria. Eu non vivo do cinema e por iso o fago con traballo ou sen el. Non me afecta para nada ao meu labor como cineasta.

CM: Moitos considérante o iniciador do Novo Cinema Galego , podes definilo?

AP: É unha etiqueta, que está ben como mercadotecnia. Pero se ti miras aos cineastas e as películas do Novo Cinema Galego, hai moi poucas similitudes entre elas. Digamos que o Novo Cinema Galego é aquel que non é industrial, que non segue os modelos de produción tradicionais. Nese sentido, podemos falar dun cinema experimental.

CM: Cómo evolucionou o Novo Cinema Galego dende fai dez anos?

AP: Eu hai dez anos me sentía so cinematográficamente e agora síntome máis acompañado. Hai moita máis xente que está facendo cousas máis persoais e interesantes que antes e ao mesmo tempo tamén hai máis visibilidade dende fora de Galiza. Falo de festivais, premios recibidos… e iso da unha maior visibilidade fóra.

CM: Consideras que as Axudas de Talento de AGADIC foron a causa principal do Novo Cinema Galego?

AP: Non sei se son definitivas ou non. Hai xente que lles da moita importancia. Eu recibín un par delas para A pedra do lobo e A quen se lle conte. Precisamente se definimos o Novo Cinema Galego como un cinema non industrial, a quen favorecen estas axudas é a aquela xente que aspira a poder instalarse no mercado cinematográfico, facer películas máis industriais. Cousa que non é o meu caso, nin de moitos outros. Estas axudas poden ter trampa, xa que incitan a copiar modelos industriais preexistentes.

CM: Pero sen apoio económico os creadores estarían moito máis limitados…

AP: Estas axudas están moi ben elaboradas, si; son únicas a nivel estatal. Pero dende o momento en que precisas diñeiro para facer cinema e pides unha axuda, estás favorecendo este tipo de cinema que se fai con diñeiro e que aspira ou imita modelos industriais.

CM: Como é a difusión do Novo Cinema Galego dentro de Galiza?

AP: Escasa.

CM: Por que é escasa en comparación co ámbito internacional?

AP: Eu non falo a nivel festivais. Falo de distribución comercial. Unha película tan premiada como Todos vós sodes capitáns de Oliver Laxe, que foi premiada en Cannes e moi valorada, intentou unha andadura comercial que, segundo os meus datos, foi un fracaso. E iso quizás tamén está no ADN do Novo Cinema Galego. Non é un cinema que se fai como inversión económica nin que aspire a un público que pague unha entrada por velo. Hoxe en día hai outras redes de distribución como a rede ou os cineclubes que dan visibilidade. Non sei se ten moita máis ou moita menos, depende das aspiracións do cineasta. É moi variado, algúns aspiran a chegar a salas comerciais e outros nos contentamos con facer as nosas cousas na rede.

CM: Con qué obxectivo fas ti cinema?

AP: O meu fin é satisfacción persoal, é unha necesidade. Si, aspiro a ter máis público. Unha vez que fas unha película, canta máis xente a coñeza estupendo, pero non é algo que me limite ou me inflúa porque entón caeriamos en facer algo para que a xente te valore ou para que os seleccionadores de certos festivais te seleccionen e, a partir de aí, empezar unha andadura comercial.

CM: Logo o Novo Cinema Galego ten que ser algo puramente vocacional?

AP: No meu caso éo. E no caso de outra xente tamén, como Cris Lores.

CM: A xente que enche salas, atenta contra o Novo Cinema Galego?

AP: Quizais sería morrer de éxito. Unha vez que o Novo Cinema Galego teña éxito comercial e a xente xa faga outras películas a outro nivel máis industrial, automaticamente deixaría de selo. Sería usar o Novo Cinema Galego como trampolín para acceder a algo máis.

CM: Cambiado de tema. Ti no teu cinema atópaste nun lugar a cabalo entre o cinema experimental ou conceptual e o político, non?

AP: Sáeme case inevitablemente. É unha parte do meu carácter. A intención é conxugar os dous aspectos.

CM: O político non é algo que caracterice o Novo Cinema Galego… Cal dos teus filmes se achega máis a esta corrente?

AP: Non sabería dicir. Supoño que todas. Ou ningunha.

CM: Nunha entrevista dixeches que o cinema que che gusta ver non é o que che gusta facer…

AP: Digamos que me gusta moito o cinema máis conceptual, estruturalista, materialista. Quizais a min pola miña formación, cando fago algo, a realidade social e política me chama e teño que meter algo por aí. Ese é un vello debate. Peter Warren en “As dúas vangardas”, comparaba as vangardas cinematográficas de EEUU coas europeas máis políticas. El acabou facendo algunhas películas coa súa compañeira, teórica e crítica de cine, nas que intentaban casar as dúas tendencias. O cinema máis formal co máis político. Dous tipos de vangarda. Quizais por aí vai a miña vocación.

CM: Qué proxectos tes agora mesmo?

AP: Agora mesmo estou traballando nun “documental” -aínda que as etiquetas despistan máis do que axudan-. Vai sobre un festival de música libre e improvisada en Micheldorf, en Austria.

CM: Cres que o espectador entende este tipo de cinema? Ou lle supón un esforzo?

AP: Cada vez hai máis e máis xente que coñece, valora e desfruta con este cinema. De feito, se miras as edicións que hai en DVD ultimamente, hai editadas cousas que máis para atrás era impensable que se editaran en DVD. Iso implica que hai público, audiencia, xente interesada. Se miras na rede hai dispoñibles películas experimentais de todas as partes do mundo que antes era impensable poder chegar a velas. Creo que agora a xente está mais preparada, a xente entende máis as vangardas. Cousas que na pintura se admiten dende sempre como a abstracción, no cinema aínda e difícil de aceptar porque hai o elemento temporal. Nunha película tes que estar alí sentado e poden ser 10 minutos ou 30 ou 60 e iso esixe un maior esforzo. Nese sentido o cinema é o parrulo feo das artes, aínda está moi vinculado a rendibilidade económica e as películas como divertimento.

CM: Podemos dicir que Bs. As. iniciou o Novo Cinema Galego?

AP: Hai xente que di que foi o inicio porque daquela non había nada máis.

CM: Qué ten de diferente a outras obras túas?

AP: Non ten máis que non teñan as outras que fixen. Ten que naceu nun momento desolador a nivel cinema en Galiza. Tivo a sorte de ser estreada no festival de cine de Xixón. Isto do éxito ou do fracaso no cinema é aleatorio, non indica o valor en si da película. Recibiu o premio do Roman Gubern e eu nin sequera presentara esa película nin a ese festival nin a ese premio.

CM: Puro azar, entón?

AP: Si, é puro azar. Efectivamente. Tocoulle polo momento no que se fixo e aí está. Non a considero nin mellor nin peor a outras cousas que fixen eu ou a cousas que viñeron despois. Daquela si porque non había nada máis.

CM: Qué opinas da escasa difusión de A Pedra do Lobo?

AP: A pedra do lobo tivo unha difusión cercana a 0.

CM: Porén, os medios falaron dela.

AP: Daquela existía un grupo de xornalistas en El País edición Galiza que agora xa non existe que lle daba certa visibilidade a iso. Se hai unha persoa máis ou menos sensíbel nun festival ou nun medio de comunicación tes visibilidade, senón non. É puro azar, se se da a casualidade de estar nese momento aí tes sorte e falan un pouco de ti e senón, non. Pero en nada inflúe o valor en si da película nesas decisión. Home, terá que ser algo decente para que falen dela. Pero a partir de aí e puro azar, puras circunstancias sociais.

CM: Qué che gustaría reivindicar no plano cinematográfico e cultural de Galiza?

AP: Pois serían moitas cousas.

CM: Por exemplo?

AP: Eu reivindico espazos como Númax, que acaba de abrir en Compostela. En vez de inverter os cartos en Cidades da Cultura que se quedan baleiras, tería que ser a administración a que tivera que apoiar ou crear estes espazos de difusión cinematográfica. E Númax é un exemplo a seguir.

CM: Esa é a solución?

AP: Tamén unha cousa tan sinxela como as televisión públicas, como que a TVG proxectara o que se está facendo. Por volver citar un exemplo modélico, Todos vós sodes capitáns, de Óliver Laxe, a resposta inicial da TVG era que “iso aquí non se pode proxectar”. Para que vexas como está o panorama… Pois aí si que a administración podería mollarse un pouco máis.

CM: Non existiría o risco de que con esas medidas se acomodara ao mercado?

AP: Acomódaste ao mercado se fas películas para encher salas. A televisión é un medio público e debería publicar todo o que se fai. Hai certo público que ten interese nese cine e debera darlle esa visibilidade que lle falta, como un servizo público que é.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s